Fakty, plotki i komunikaty w sytuacji zagrożenia
Klasy VII–VIII i ponadpodstawowa · Czas warsztatu prowadzonego: 40 minut
Cel: Oddzielać informację zweryfikowaną od spekulacji, znać ścieżkę zgłoszenia i nie publikować danych zagrożonych.
Scenariusz zajęć — 40 minut
- 5 min — Informacja to nie zawsze fakt
- 8 min — Kiedy szukać natychmiastowej pomocy
- 9 min — Krążące zdjęcia i filmy
- 8 min — Polecenia i komunikacja
- 10 min — Rozmowa po zdarzeniu
Rezultat uczestników: Fikcyjny komunikat i karta oceny wiarygodności informacji.
Materiały i organizacja: konspekt, kartki, długopisy, neutralne opisy sytuacji, tablica. Ustal zasady szacunku i możliwości odstąpienia od ćwiczenia. Nie pobieraj autentycznych danych uczestników.
ROZDZIAŁ 1 · 5 MIN
Informacja to nie zawsze fakt
Szybkie wiadomości w sytuacjach niepewnych zawierają fragmenty informacji, emocje i domysły. Zastanów się, kto jest źródłem, czy coś można potwierdzić i jaka jest pilność. Wiarygodne informacje o sytuacji w szkole powinny pochodzić od uprawnionego personelu i służb. Nie trzeba samemu prowadzić śledztwa.
Wymyślony komunikat podziel na obserwację, domysł i zalecenie zachowania.
Notatki prowadzącego: ...........................................................................................................
ROZDZIAŁ 2 · 8 MIN
Kiedy szukać natychmiastowej pomocy
Jeżeli widzisz bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, należy niezwłocznie powiadomić odpowiednie osoby, służby pod 112 i postępować zgodnie z bezpiecznymi poleceniami. Nie należy ryzykować własnym bezpieczeństwem dla nagrania czy sprawdzenia pogłoski.
Przygotuj neutralne zdanie do telefonu alarmowego: gdzie, co wiadomo i czy istnieje zagrożenie.
Notatki prowadzącego: ...........................................................................................................
ROZDZIAŁ 3 · 9 MIN
Krążące zdjęcia i filmy
Publikowanie cudzych zdjęć z kryzysu narusza prywatność i może utrudniać działania pomocowe. Nie przenoś na czaty szkoły informacji o obecności, miejscu pobytu czy stanie zdrowia innych osób. Gdy pojawia się podejrzany materiał, nie należy go dalej wzmacniać.
Zaznacz trzy informacje, których nie wolno rozsyłać w sytuacji niepewności.
Notatki prowadzącego: ...........................................................................................................
ROZDZIAŁ 4 · 8 MIN
Polecenia i komunikacja
Ważne jest rozróżnienie poleceń odpowiedzialnych dorosłych od wiadomości anonimowych profili. Szkolne procedury określają organizację działania; w zdarzeniu bezpośredniego zagrożenia należy uwzględniać polecenia służb. Komunikaty powinny być spokojne i zrozumiałe.
Ułóż trzy kroki: zatrzymaj plotkę — znajdź oficjalny komunikat — poproś o pomoc.
Notatki prowadzącego: ...........................................................................................................
ROZDZIAŁ 5 · 10 MIN
Rozmowa po zdarzeniu
Nie każdy chce natychmiast rozmawiać o wydarzeniu; można zwrócić się po wsparcie do pedagoga, psychologa lub innej bezpiecznej osoby. Nie należy wymuszać publicznych relacji ani ocen. Ważne jest również powstrzymanie wtórnego rozpowszechniania obrazów zagrożenia.
W małej grupie stwórz plakat „Sprawdzam, nie rozsyłam, proszę o pomoc”.
Notatki prowadzącego: ...........................................................................................................
Praca na przypadkach
STUDIUM PRZYPADKU 1
Alarm w grupie
Anonimowe konto publikuje niezweryfikowany wpis o zagrożeniu na terenie szkoły.
Co robisz?
- Rozsyłam bez sprawdzenia
- Powiadamiam odpowiedzialnego dorosłego, weryfikuję oficjalne kanały; jeśli zagrożenie bezpośrednie — 112
Omówienie dla prowadzącego: Sygnał może wymagać reakcji, ale nie należy utrwalać pogłosek.
STUDIUM PRZYPADKU 2
Nagranie z miejsca zdarzenia
Kolega proponuje udostępnienie wideo pokazującego osoby poszkodowane.
Najlepsza odpowiedź?
- Nie udostępniam, kieruję po pomoc
- Przesyłam dalej
Omówienie dla prowadzącego: Nie naruszaj prywatności i nie przeszkadzaj w działaniach służb.
Pytania kontrolne i klucz dla prowadzącego
- Niezweryfikowana wiadomość to…
Możliwe odpowiedzi: Dowód / Sygnał wymagający sprawdzenia
Klucz: Sygnał wymagający sprawdzenia. Nie wszystko, co krąży w sieci, jest faktem.
- W zagrożeniu życia…
Możliwe odpowiedzi: 112 / Komentarz w serwisie
Klucz: 112. Służby otrzymają niezbędną informację.
- Warto rozpowszechniać zdjęcia osób poszkodowanych?
Możliwe odpowiedzi: Nie / Tak
Klucz: Nie. Ochrona prywatności ma znaczenie.
- Kto jest źródłem bezpiecznych poleceń?
Możliwe odpowiedzi: Anonimowy czat / Osoby uprawnione i służby
Klucz: Osoby uprawnione i służby. Polegaj na wiarygodnych kanałach.
- Uczeń ma sam sprawdzać groźny sygnał na miejscu?
Możliwe odpowiedzi: Nie / Tak
Klucz: Nie. Nie narażaj siebie.
- Po incydencie można…
Możliwe odpowiedzi: Zwrócić się po pomoc i rozmawiać z zaufanym dorosłym / Przymusowo wysłuchiwać relacji innych
Klucz: Zwrócić się po pomoc i rozmawiać z zaufanym dorosłym. Wsparcie powinno respektować potrzeby i granice.
Plan zastosowania w placówce
Fikcyjny komunikat i karta oceny wiarygodności informacji.
Dokumentację osobową i opis rzeczywistego zdarzenia prowadzi się poza DSS w uprawnionych systemach placówki. Sprawdź aktualność procedur oraz rozdziel obowiązek prawny od dobrej praktyki.