Bezpieczne kroki w internecie
Klasy I–III · Czas warsztatu prowadzonego: 25 minut
Cel: Uczeń umie zatrzymać ryzykowny kontakt, rozpoznać prośbę o dane i poprosić dorosłego.
Scenariusz zajęć — 25 minut
- 4 min — Informacja o mnie jest cenna
- 5 min — Nieznajomy może udawać kogoś innego
- 5 min — Przykra wiadomość nie jest twoją winą
- 5 min — Bezpieczne hasła i urządzenia
- 6 min — Plan pomocy online
Rezultat uczestników: Plakat „zanim kliknę”, przykłady wiadomości i karta bezpiecznych kroków.
Materiały i organizacja: konspekt, kartki, długopisy, neutralne opisy sytuacji, tablica. Ustal zasady szacunku i możliwości odstąpienia od ćwiczenia. Nie pobieraj autentycznych danych uczestników.
ROZDZIAŁ 1 · 4 MIN
Informacja o mnie jest cenna
Adres, hasło, zdjęcie, nazwa szkoły i miejsca pobytu mogą mówić dużo o człowieku. Nie należy podawać ich przypadkowym osobom ani wpisywać w podejrzane formularze. Pytaj dorosłego, zanim coś udostępnisz. Nawet jeśli wiadomość wygląda miło, nie wszystko w sieci jest prawdziwe.
Na wymyślonych karteczkach wskaż informacje prywatne i neutralne; bez prawdziwych danych.
Notatki prowadzącego: ...........................................................................................................
ROZDZIAŁ 2 · 5 MIN
Nieznajomy może udawać kogoś innego
Profil lub wiadomość nie zawsze pokazują, kto naprawdę pisze. Prośba o zdjęcie, adres czy kod może być próbą oszustwa. Nie trzeba odpowiadać na każdą wiadomość. Najbezpieczniej przerwać kontakt i pokazać ją dorosłemu.
Rozpoznaj trzy fikcyjne sygnały ostrzegawcze w prostej rozmowie.
Notatki prowadzącego: ...........................................................................................................
ROZDZIAŁ 3 · 5 MIN
Przykra wiadomość nie jest twoją winą
Gdy ktoś w sieci dokucza lub straszy, nie odpowiadaj agresją i nie udostępniaj dalej obraźliwego materiału. Powiedz dorosłemu, który pomoże podjąć dalsze kroki. Dzieci nie powinny samodzielnie gromadzić intymnych materiałów ani ich rozpowszechniać.
Wybierz z kart zachowań: przerwij, opowiedz, nie przekazuj dalej.
Notatki prowadzącego: ...........................................................................................................
ROZDZIAŁ 4 · 5 MIN
Bezpieczne hasła i urządzenia
Hasła do kont mają chronić dostęp przed obcymi. Nie wysyłamy ich innym osobom, nie podajemy kodów logowania i nie klikamy linków tylko dlatego, że ktoś nas pośpiesza. U młodszych dzieci ustalenia o koncie powinny być prowadzone z opiekunem.
Ułóż fikcyjne zasady „zanim kliknę”: sprawdzam, pytam, nie udostępniam.
Notatki prowadzącego: ...........................................................................................................
ROZDZIAŁ 5 · 6 MIN
Plan pomocy online
Uczeń powinien znać bezpieczne miejsce i osobę, do której można zwrócić się z problemem. Nie ma obowiązku samodzielnie rozpoznawać każdego oszustwa lub formy przemocy. Wystarczy zauważyć, że coś budzi niepokój i poprosić o pomoc.
Narysuj ścieżkę: dziwna wiadomość → przerwanie kontaktu → zaufany dorosły → wspólna reakcja.
Notatki prowadzącego: ...........................................................................................................
Praca na przypadkach
STUDIUM PRZYPADKU 1
Wygrana w konkursie
Fikcyjna wiadomość „Wygrałeś tablet! Podaj kod z telefonu i adres”.
Jak reagujesz?
- Podaję dane
- Zatrzymuję się i pytam dorosłego
Omówienie dla prowadzącego: Żadne „nagrody” nie usprawiedliwiają udostępniania kodów.
STUDIUM PRZYPADKU 2
Przykry obrazek
W grupie pojawia się niemiła grafika o innym dziecku.
Co robić?
- Nie rozpowszechniać i poprosić dorosłego o pomoc
- Wysłać całej klasie
Omówienie dla prowadzącego: Powielanie krzywdzących treści zwiększa szkodę.
Pytania kontrolne i klucz dla prowadzącego
- Nieznajomy prosi o adres…
Możliwe odpowiedzi: Pytam dorosłego / Wysyłam
Klucz: Pytam dorosłego. Chronimy prywatność.
- Hasło do konta…
Możliwe odpowiedzi: Zostawiam dla siebie / Wysyłam każdemu
Klucz: Zostawiam dla siebie. Hasła są poufne.
- Niemiłą wiadomość…
Możliwe odpowiedzi: Zgłaszam dorosłemu / Przekazuję dalej
Klucz: Zgłaszam dorosłemu. Nie wzmacniaj cyberprzemocy.
- Kod z SMS-a…
Możliwe odpowiedzi: Nie jest do przekazywania obcym / Można oddać za nagrodę
Klucz: Nie jest do przekazywania obcym. Kod umożliwia dostęp do konta.
- Jeśli nie rozumiem komunikatu…
Możliwe odpowiedzi: Pytam zaufaną osobę / Klikam natychmiast
Klucz: Pytam zaufaną osobę. Zatrzymanie się chroni.
- W sieci każdy profil mówi prawdę?
Możliwe odpowiedzi: Nie / Tak
Klucz: Nie. Tożsamość może być ukryta.
Plan zastosowania w placówce
Plakat „zanim kliknę”, przykłady wiadomości i karta bezpiecznych kroków.
Dokumentację osobową i opis rzeczywistego zdarzenia prowadzi się poza DSS w uprawnionych systemach placówki. Sprawdź aktualność procedur oraz rozdziel obowiązek prawny od dobrej praktyki.